Blockchain Teknolojisi ve Sukuk

[audio mp3="http://www. katilimfinans.

Podcast 17.10.2020, 16:04 17.10.2020, 16:04
1
Blockchain Teknolojisi ve Sukuk
[audio mp3="http://www.katilimfinans.com.tr/wp-content/uploads/2020/10/ses_1-online-audio-converter.com_.mp3"][/audio]
KTO Karatay Üniversitesi İslam İktisadi ve Finans Bölümü 
Öğretim Üyesi Dr. Hüseyin Ergun

Blockchain sukuklarla daha önce karşılaşılan hız, hacim ve verimlilik gibi geleneksel problemler bertaraf edilebilir.

Basitçe ifade edilecek olursa Arapça da sertifika anlamına gelen sak kelimesinin çoğulu olan sukuk, eşit değerli sertifikalar anlamına gelmektedir. Sukuk, orta ve uzun vadeli finansman imkânı ile ekonomiyi fonlayan finansal bir enstrümandır. Bu araçtaki en önemli özellik ise mülkiyetin tesis edildiği dayanak varlıkların İslam’a uygun olması ve faizi barındırmamasıdır. İslami sermaye piyasalarının önemli bir aracı olan sukuğun bilinirliği ve işlem hacmi giderek artmaktadır. Gelişen finansal teknolojiler de buna ivme kazandırmaktadır.

Bu noktada yapılan önemli bir girişim ise blockchain sukuk ihracıdır. Kısaca blockchain sukuk, sukuk enstrümanının akıllı kontratlar ile blockchain teknolojisi tabanında uygulanmasıdır. Söz konusu varlıklar, blockchain üzerinde dijital bir varlığa dönüştürülür yani tokenlaştırılır. Sukuk ihracatçısı, tokenlaştırılan varlıkları yatırımcılara satmakta ve yine onları belirlenen vadeye kadar geri kiralamaktadır. Akıllı kontratlarla yürütülen tüm bu süreç; sukuk yatırımı için sözkonusu ödemelerin otomatik, hızlı ve doğru olarak gerçekleşmesini sağlamaktadır. Oluşturulan standartlaştırılmış sözleşmeler ile muhtemel olumsuzlukların önüne geçilmesi hedeflenmektedir. Sukuk ihraç edecekler için sistemin, uygun maliyetli ve daha kolay olmasını sağlamak aynı zamanda erişilebilirliğini de yüksek kılmak temel amaçlar arasındadır.

İslam, müreffeh bir topluma teşvik ediyor


Bireylerin, refah seviyelerini artırmak için sermaye birikiminde bulunmak ve yatırımsal adımlar atmak gibi çeşitli iktisadi hedefleri bulunmaktadır. Bu hedeflere ulaşmak içinse çeşitli finansal işlemler yapılmaktadır. İslam kişileri, (helal/haram gözeterek) zengin olması ve müreffeh bir toplum oluşturması konularında teşvik etmektedir. Yani İslami finans, bireyin zengin olmasına engel değildir. Aksine bunun için en doğru yoldur. İslami finansın temel amacı, İslam hukukuna uygunluktur. Bu doğrultuda belirlenen temel yasaklar ve prensipler, İslami finansın çerçevesini oluşturmaktadır. Faiz, garar(belirsizlik) ile kumar gibi yasakların yanında İslami finansın temelini oluşturan etik kurallar ve ahlaki prensipler de söz konusudur. Beraberinde kesinlikle ifade edilmelidir ki belirtilen ahlaki ilkeler-yasaklar ile adaletsizliği önlemek ve haksız kazancı engellemek amaçlanmaktadır.

Müslüman girişimci, bunlara dikkat etmeli


Herhangi bir girişimci iş hayatına atılıp uygun yatırım alanını seçerken meşru alanlarda faaliyet yürütmeye özen göstermelidir. Buna göre müslüman girişimcinin de dikkat etmesi gereken bazı hususlar bulunmaktadır. Öncelikle üretim veya yatırım alanı için uygun alanın belirlenmesi, ardından da meşru faaliyetlerde bulunulması gerekmektedir. Nitekim alınması, işlenmesi ve satılması yasak olan bir şeyin; verilmesi veya talep edilmesi de kesinlikle yasaktır. İslam ekonomisi, toplumun yararını kendi çıkarlarından üstün tutan birey modelini benimsemektedir. Yani bu anlayışla kişi iyi niyete sahip olmalı, bu doğrultuda faaliyette bulunmalıdır. Dikkat edilmesi gereken önemli hususlardan biri de teknolojik yenilikleri izlemek ve İslami hükümleri öğrenmektir. İslami finansal yatırımcı, en yeni teknolojileri bilmekle mükelleftir. Bu eksende bahsi geçen yatırımcı; edindiği bilgi, birikim ve donanım ile finansal anlamda en doğru kararları verebilmelidir. Bireyin ve toplumun faydasına olabilecek, İslami finans sektörünü destekleyecek, geliştirecek-dönüştürecek her türlü yenilik takip edilmelidir. Özetle gelişen ve genişleyen yani daha çok bireye dokunabilen teknolojinin, İslami finansla ayrı tutulması mümkün değildir. Sözünü ettiğim bu teknolojilerden biri de şüphesiz blockchaindir.

Blockchain nedir? ne sağlar?


Blockchain, verinin sadece bir merkez veya grubun aksine sisteme dâhil olan herkes tarafından kayıt altına alındığı bir sistemdir. Yani bu teknolojinin veri yapısı, dağıtıktır. Temelde sürdürülebilir, şeffaf ve güvenilir bir sistemin inşası sayesinde iş süreçlerini basitleştirmeyi hedefleyen blockchain teknolojisi; birçok sektörde hayatımıza girmiştir. Blockchain teknolojisinin finansal hizmetlere entegre edilmesi ile işlem maliyetleri ve süreleri azaltılmıştır. Sözkonusu teknolojiyle hedeflenen ise yüksek verim ve kazançtır. Blockchain teknolojisinin amaçladığı önemli kazanımlardan biri de erişilebilirliğin arttırılmasıdır. Gelişen dijital teknolojilerle bireyler, finansal hizmetlere daha çok ihtiyaç duymaktadır. Blockchain teknolojisi ile de sisteme entegre edilmiş her türlü hizmete erişim, kolaylaştırılmıştır. Finansal anlamda ise söz konusu sözleşmeler, mutabakatlar ve ödeme sistemleri akıllı sözleşmeler ile standart hâle getirilerek finansal gelişmelere hız kazandırılmıştır.

İslami sermaye piyasasının direği: sukuk


İslami sermaye piyasaları, finansal işlemlerin gerçekleştirildiği önemli alanlardan biridir. İslami sermaye piyasası, ürünler üzerine dayandırılan bir oluşumdur. Bu piyasanın önemli ana bileşenlerinden biri de sukuktur. Öyle ki sukuk, İslami sermaye piyasasının en önemli direğini oluşturmaktadır ve teknik özelliklerine göre farklı kategorilere ayrılabilir. Bahsi geçen kategorizasyon ise temeldeki şeri akitlere dayanır. Bu açıdan sukuk; satış, kira, ortaklık ve ajans temelli olmak üzere dört ana gruba ayrılır. Kiraya dayalı sukuk hem yurt içi hem de uluslararası ihraçlar için en baskın ve yaygın kullanılan yapılardan birisidir. Bu sukuk türü mevcut mal, menfaat veya hizmet hâlinde bulunan varlıklar üzerindeki mülkiyette; payları temsil etmek üzere ihraç edilen kıymetli evrak niteliğini taşımaktadır.

Sukuk icarenin genel yapısı



  • Sukuk ihraç işlemleri, varlık kiralama şirketi tarafından yapılmaktadır.

  • Yatırımcılar varlık kiralama şirketine gelerek bedeli karşılığında kira sertifikaları almaktadır.

  • Varlık kiralama şirketi yatırımcılardan aldığı bedeli, sözkonusu varlığı almak üzere kaynak kuruluşa vermektedir.

  • Kaynak kuruluş kiraya konu varlığın mülkiyetini varlık kiralama şirketine teslim etmektedir.

  • Varlığın mülkiyetini alan varlık kiralama şirketi, bu varlığı kaynak kuruluşa bir sukuk adı altında sertifikaların vadesine kadar kiralamaktadır.

  • Kaynak kuruluş belirlenen tarihlerde düzenli kira ödemelerini varlık kiralama şirketine yapmaktadır.

  • Varlık kiralama şirketi yatırımcılara, kaynak kuruluştan aldığı kira gelirleri ile düzenli ödemeler yapmaktadır.

  • Varlık kiralama şirketi vade sonunda varlığı, kaynak kuruluşa normal değeri üzerinden satmaktadır.

  • Varlık kiralama şirketi varlığın satış bedelini almaktadır.

  • Varlık kiralama şirketi, sukuk sahiplerine anapara ödemelerini yapmaktadır.


Blockchain sukuklar, giderleri azaltıyor


Blokchain sukuk ihracı tokenlaştırma işlemi sonrası gerçekleşmekte ve süreç, akıllı sözleşmeler ile yürütülmektedir. Blockchain sukuklar ile daha önce karşılaşılan hız, hacim ve verimlilik gibi geleneksel problemler bertaraf edilecektir. Dolayısıyla işlemsel verimlilik sağlanmasının yanı sıra aracıların kaldırılması ile giderler de önemli ölçüde azaltılacaktır.

Özellikle az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler, sermaye yetersizlikleri nedeniyle ekonomik kalkınmada geri kalabilmektedir. Bahsi geçen enstrümanlar sayesinde ise bu ülkelerde finansman kaynakları da çeşitlenecek ve uzun vadeli sermaye akışı sağlanabilecektir. İfade edildiği üzere İslami finansta birey, yatırımcı ve girişimci için gelişen teknolojinin takibi önemlidir. Sonuç olarak İslami hükümlerin odağında ödeme güvenliği sağlayacak, işlem hızını arttıracak, maliyetleri düşürecek, İslami finans sektörünü destekleyecek ve geliştirecek araçlara kayıtsız kalınmamalıdır.

KTO Karatay Üniversitesi İslam İktisadi ve Finans Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Hüseyin Ergun
Yorumlar (0)
11°
orta şiddetli yağmur
Namaz Vakti 27 Ocak 2021
İmsak 06:44
Güneş 08:12
Öğle 13:22
İkindi 15:57
Akşam 18:21
Yatsı 19:44
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 20 44
2. Fenerbahçe 20 42
3. Galatasaray 20 39
4. Gaziantep FK 20 35
5. Alanyaspor 20 34
6. Trabzonspor 20 33
7. Hatayspor 20 32
8. Karagümrük 20 30
9. Malatyaspor 20 27
10. Antalyaspor 20 26
11. Göztepe 20 25
12. Kasımpaşa 20 25
13. Rizespor 20 25
14. Sivasspor 20 24
15. Başakşehir 20 24
16. Konyaspor 20 23
17. Kayserispor 20 19
18. Gençlerbirliği 20 19
19. Ankaragücü 20 18
20. Erzurumspor 20 17
21. Denizlispor 20 14
Takımlar O P
1. Giresunspor 18 38
2. İstanbulspor 18 37
3. Samsunspor 18 36
4. Altay 18 32
5. Adana Demirspor 18 31
6. Ankara Keçiörengücü 18 31
7. Bursaspor 18 30
8. Tuzlaspor 18 30
9. Altınordu 18 28
10. Bandırmaspor 18 27
11. Adanaspor 18 21
12. Ümraniye 18 20
13. Boluspor 18 19
14. Menemen Belediyespor 18 19
15. Akhisar Bld.Spor 18 16
16. Balıkesirspor 18 16
17. Ankaraspor 18 10
18. Eskişehirspor 18 4
Takımlar O P
1. Man City 19 41
2. M. United 19 40
3. Leicester City 19 38
4. West Ham 20 35
5. Liverpool 19 34
6. Tottenham 18 33
7. Everton 17 32
8. Arsenal 20 30
9. Aston Villa 17 29
10. Chelsea 19 29
11. Southampton 19 29
12. Leeds United 19 26
13. Crystal Palace 20 23
14. Wolverhampton 19 22
15. Burnley 18 19
16. Newcastle 20 19
17. Brighton 19 17
18. Fulham 18 12
19. West Bromwich 20 11
20. Sheffield United 19 5
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 18 47
2. Real Madrid 19 40
3. Barcelona 19 37
4. Sevilla 19 36
5. Villarreal 20 34
6. Real Sociedad 20 31
7. Granada 20 28
8. Real Betis 20 27
9. Athletic Bilbao 19 24
10. Celta de Vigo 20 24
11. Cádiz 20 24
12. Levante 19 23
13. Getafe 19 23
14. Valencia 20 20
15. Eibar 20 20
16. Real Valladolid 20 20
17. Osasuna 20 19
18. Deportivo Alaves 20 18
19. Elche 18 17
20. Huesca 20 13