12.7 C
İstanbul
Cumartesi, Kasım 28, 2020

Paranın Dijital Evrimi ve İslami Finans

İlginizi Çekebilir

Arif Ersoy’u Anlamak

Merhum Arif Ersoy Hocamız, insanlık yanarken su taşımayı hiç bırakmadı ve bitaraflardan olmadı. Kaybettiklerimizin kıymetini sonradan anlamak gibi, çıkasıca bir huyumuz var. Hatta maalesef, sadece...

Basra Körfezi’nde Bir İnci: Bahreyn

Petrolün yanı sıra inci üretimiyle de dikkat çeken Bahreyn, Basra Körfezi’nde yer alan bir ada ülkesi… Asya Kıtası, dünyadaki en büyük kara parçası olarak biliniyor....

Çalışan Motivasyonunu Artırma Yolları

Yazı: Cem Eker Pandemi sonrası yeni bir hayata başlarken şirketlerde çalışan motivasyonu nasıl yükseltilir? Yeni tip koronavirüs (COVID-19) salgını, 2020’nin ilk çeyreğinde iyiden iyiye kendini göstermeye...

Medeniyetlerin Buluşma Noktası Sri Lanka

Yazı: Gültuğ Erdöl Muhteşem doğası, dikkat çekici yapıları ve farklı kültürden insanları ile Sri Lanka… Dört tarafı denizlerle çevrili Sri Lanka, büyük ve bereketli nehirleri...

Teknolojide meydana gelen değişimler, paranın evrimine de etki etmiş ve kripto paralar kavramı hayatımıza girmiştir. Denetim mekanizmasına sahip olan, güven esasına dayalı banka paraları yerini daha teknolojik olan kripto paralara bırakmıştır.

Paranın dijitale yolculuğu

Paranın tarihsel süreci oldukça eskilere dayanmaktadır. Geçmişten günümüze insanlar, gereksinimlerini karşılamak için midye, deniz kabuğu gibi takas araçlarını, altın ve gümüş gibi değerli madenleri kullanmıştır. 17. Yüzyıl sonrasında ise merkezi otoriteye bağlı kâğıt paraların hükümranlığı başlamıştır. 20. Yüzyılda ise meydana gelen teknolojik inovasyonlar, finansal anlamda da yenilikleri beraberinde getirmiştir. 1960’larda ATM’ler, 1970’lere gelindiğinde, elektronik fon transferi olan EFT, paranın dijitale evriminde önemli bir rol oynamıştır. 2008 kriziyle birlikte bankalara duyulan güvenin azalması finans piyasalarına bakışın değişikliğe uğramasına neden olmuş ve 31 Ekim 2008 tarihinde Satoshi Nakamoto mahlasını kullanan kişi ya da grup tarafından oluşturulan bitcoin, kişiden kişiye elektronik nakit sistemi çalışması ile kripto para birimi literatürde yerini almıştır.

Kripto kavramı şifreli para anlamına gelmektedir. Çünkü bu paralar, sanal cüzdanlarda şifre ile işlem görmektedir. Kripto paralar, herhangi bir merkeze bağlı değildir. Açık kaynak kullanımına dayalı ve ‘peer to peer’ (uçtan uça ağ) teknolojisi, bağımsız olması ve finansal kurumlara olan ihtiyacı ortadan kaldırması gibi özellikleri bakımından finans sektörüne etki etmektedir. 2009 yılından itibaren adından sıkça söz ettirmeye başlayan kripto paralar, son zamanlarda kullanımı gittikçe daha çok artan bir değer birimi olmaya başlamıştır. Kripto paralar, kişisel kullanımdan finansal sektördeki kullanımına kadar pek çok alanda entegre olmayı başarmış ve çeşitli etkilere neden olmuştur. Kripto paraların işlem maliyetini en aza indirmesi, hızlı olması ve aracı kurumlara olan ihtiyacı ortadan kaldırması gibi avantajlarının yanında yasal bir dayanağının olmaması, olası sorunlar karşısında muhatap bulamama, illegal işlerde kullanılmaya müsait olmaları açısından değerlendirildiğinde dezavantajları da bulunmaktadır.

Finansal sistemdeki merkezi kurumlara bağlılık problemin temelini oluşturuyor

Paranın evrimini irdelerken, İslami finans açısından gelişimini incelemek için, ekonominin dini paradigmasını kavrayabilmek gereklidir. İslam ekonomisi, kripto paralar üzerine eğilmiş ve bu konuda olumlu ve olumsuz olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Olumsuz olduğunu düşünenler; yasal bir dayanağı olmaması, kumara benzetilmesi, kullanıcıların anonim olması ve illegal işlerde kullanılmaya müsait olmaları gibi özellikleri ile kripto paraları, para birimi olarak değerlendirmemektedir. İşlemlerde maliyetlerin düşmesi, daha hızlı ve şeffaf bir şekilde gerçekleşmesi gibi açılardan bakanlar, kripto paraları İslami açıdan olumlu olarak değerlendirmektedir.

İslam iktisadı, gelenekselleşmiş finansal sistemde tıkanan sorunlara çözüm getirmeyi hedeflemektedir. Finansal işlemlerin merkeze bağlı gerçekleşmesi, bugün yaşanan problemlerin temelini oluşturmaktadır. Blockchain teknolojisinin merkezi bir dayanağının olmaması mevcut sisteme alternatif bir yol olarak değerlendirilmesine neden olmaktadır. Ayrıca bu sistem ile İslami finansın öngördüğü faizsiz modelin inşa edilmesi de gerçekleşebilir görünmektedir. Blockchain teknolojisi ile para transferi yeni bir boyut kazanabilir hatta ambargodan ötürü saf dışı kalan İslam ülkeleri ile ticaret de mümkün hale gelebilir.

Her ne kadar olumsuz görüşler de mevcut olsa da gerekli çalışmalar yapıldığında İslam iktisadı açısından bir devrim niteliği taşıma ihtimali olan kripto paralar oldukça önemli bir konu haline gelmiştir. Finansal işlemlerde getireceği yenilikler ile mevcut sistemin eksiklikleri giderme ve hatta İslam iktisadını benimsemiş ülkelerde yeni bir parasal birliğin oluşması da muhtemel dâhilindedir.

Ayrıca, blockchain teknolojisinin kredi, sigorta gibi farklı alanlarda da birçok kolaylığı beraberinde getireceği düşünülmekte ve pek çok alanda bu teknolojiye yer verilmektedir. Nitekim internetin yalnızca e-mailden ibaret olarak görülmesi doğru değilse; blockchain teknolojisini de sadece kripto paralardan ibaret sayma haksızlık olacaktır.

 

Ayşe Tekgöz

 

 

 

 

Daha Fazla

Katılım Haberleri

Albaraka Türk’ten Doğal Gaz Açıklaması 

Albaraka Türk Katılım Bankası Genel Müdürü Melikşah Utku, Karadeniz'de keşfedilen doğal gaza ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Utku, "Yenileme dönemi gelen doğal gaz anlaşmalarında sahip olduğumuz...

Albaraka’dan “Güvenli Ödeme Sistemi”

Albaraka Türk Katılım Bankası, Türkiye Noterler Birliği ile iş birliği yaparak, ikinci el motorlu kara taşıtı alım-satımında, taşıtın mülkiyeti ile satış tutarının güvenli ve...

Dergiden Son Yazılar

IBOR Geçişi Nasıl Zorluklar Getirebilir?

IBOR’un, (Bankalararası Teklif Edilen Faiz Oranı) 2021 yılı sonunda devre dışı bırakılması planlanıyor. Yeni tip koronavirüs (COVID-19) salgınının küresel etkilerine rağmen LIBOR’u (Londra Bankalararası Para...

Türkiye’de İşletmecilik Öğretimi

Ülkemizdeki işletmecilik öğretim mimarisinin, kısa sürede çıkış yolu olmayacağı bilinciyle yeniden gözden geçirilmesi gerekmektedir. Türkiye’deki işletmecilik öğretimi, 50 yıllık süreyi geride bırakmıştır. İstanbul Üniversitesi İktisat...

Katılım Bankalarında Likidite Riski

Likidite riskinin belirlenmesi, bankaların piyasa risklerine karşı pozisyon almalarında büyük önem taşımaktadır. Dünyada finansal liberalizasyonun hızlandığı 1980’li yıllardan beri bankalar, birçok şirket için önemli bir...

Altın, “Güvenli Liman” mı?

Altın, birkaç yıl daha güvenli liman şeklinde yatırımcıların gözdesi olmaya devam edecek. Altın, ABD’nin para birimi dolara olan güvenin azaldığı dönemlerde parasal varlıkların korunması açısından...

İslami Finans ve Akıllı Sözleşmeler

Blockchain’in sağladığı akıllı sözleşme teknolojisi, birçok sektöre şeffaflık sağlaması nedeniyle İslami finans dünyasında da tercih edilmektedir. Blockchain teknolojisi, dünyada hızla yayılmaktadır. Sözkonusu teknolojinin fayda sağladığı...
Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezleri kullanıyoruz. Sitemizi kullanmaya devam etmeniz durumunda, çerez kullanımımıza onay veriyor sayılırsınız.
Onayla
Privacy Policy