10 C
İstanbul
Çarşamba, Kasım 25, 2020

Pakistan’da İslami Bankacılık

İlginizi Çekebilir

Arif Ersoy’u Anlamak

Merhum Arif Ersoy Hocamız, insanlık yanarken su taşımayı hiç bırakmadı ve bitaraflardan olmadı. Kaybettiklerimizin kıymetini sonradan anlamak gibi, çıkasıca bir huyumuz var. Hatta maalesef, sadece...

Basra Körfezi’nde Bir İnci: Bahreyn

Petrolün yanı sıra inci üretimiyle de dikkat çeken Bahreyn, Basra Körfezi’nde yer alan bir ada ülkesi… Asya Kıtası, dünyadaki en büyük kara parçası olarak biliniyor....

Çalışan Motivasyonunu Artırma Yolları

Yazı: Cem Eker Pandemi sonrası yeni bir hayata başlarken şirketlerde çalışan motivasyonu nasıl yükseltilir? Yeni tip koronavirüs (COVID-19) salgını, 2020’nin ilk çeyreğinde iyiden iyiye kendini göstermeye...

Medeniyetlerin Buluşma Noktası Sri Lanka

Yazı: Gültuğ Erdöl Muhteşem doğası, dikkat çekici yapıları ve farklı kültürden insanları ile Sri Lanka… Dört tarafı denizlerle çevrili Sri Lanka, büyük ve bereketli nehirleri...

Pakistan Merkez Bankası, 2023 yılına kadar ülkedeki İslami bankacılık payını yüzde 25’e çıkarmayı hedeflemiştir.

Pakistan veya resmî adıyla Pakistan İslam Cumhuriyeti 1947 yılında kurulmuş ve ülkenin kurucu babası olarak anılan ilk devlet başkanı Muhammad Ali Jinnah, Pakistan Devlet Bankası’nı açarken şunları söylemiştir: “Araştırmalarınızı ve İslam’ın sosyal ile ekonomik yaşam fikirlerine uygun şekilde geliştireceğiniz bankacılık uygulama çalışmalarınızı hevesle izleyeceğim. Bundan sonra kaderimizi kendi yolumuzla çizmeliyiz. Gerçek İslami kavramlar ile sosyal adalet eşitliğine dayanan bir ekonomik sistemi dünyaya sunmalıyız”.

Sistemin gelişimi

Pakistan anayasası, devletin faizi mümkün olduğunca erken ortadan kaldıracağını belirtmiştir. Bu amaçla çeşitli önlemler alınmış ve farklı zaman aralıklarında çözümler üretilmeye çalışılmıştır. 1999 yılının sonuna doğru ise Yüksek Mahkeme’nin Şeriat Temyiz Heyeti, faiz ile ilgili değerli bir belge olan kararını vermiştir. Bu kararla birlikte 30 Haziran 2001’den itibaren faiz içeren yasaların yürürlüğe girmeyeceği yönergesi çıkmıştır. Daha sonra bu tarih 30 Haziran 2002’ye uzatılmış ancak maalesef faiz, ülkeden elimine edilememiştir.

Bu durumun ardından hükûmet, paralel ve uyumlu bir sistem olan İslami bankacılığı kademeli olarak teşvik etmeye karar vermiştir. Pakistan’da İslami bankacılığın yeniden tanıtılması girişimlerine 2000 yılında başlanmış ve 2002’de bir bankaya ilk tam teşekküllü İslami banka lisansı verilmiştir.

Sistemin güncel durumu

Ülkede İslami bankacılık hizmeti sunan üç tür bankacılık kanalı vardır: 1) Sadece İslami bankacılık hizmetleri sunan ve konvansiyonel şubesi olmayan tam teşekküllü İslami bankalar. 2) İslami bankacılık hizmetleri sunmak için bağımsız İslami şubeleri olan konvansiyonel bankalar. 3) İslami bankacılık hizmetlerinin konvansiyonel şubelerde kurulan ayrı pencereler / tezgâhlar aracılığıyla sunulduğu İslami bankacılık pencereleri.

Mevcut durumda Pakistan’da 5 tam teşekküllü İslami banka ve 17 bağımsız İslami şubesi olan konvansiyonel banka olmak üzere 22 adet İslami bankacılık hizmeti veren kurum bulunmaktadır. Bu kurumların ülke genelinde 3 bin 226 tane şubesi bulunmaktadır. Ayrıca, konvansiyonel bankaların İslami bankacılık pencerelerinin sayısı da bin 373’tür. Mart 2020 sonunda, Pakistan İslami bankacılık varlıklarının ve mevduatın genel bankacılık sektöründeki pazar payı ise sırasıyla yüzde 15,2 ve yüzde 16,9 olarak gerçekleşmiştir.

Sistemdeki önemli gelişmeler

  • İslami finans prensiplerine uyumlu COVID-19 yardımına ilişkin kılavuz

COVID-19’un etkilerini hafifletmek için Pakistan Merkez Bankası (State Bank of Pakistan), finansal sistemin istikrarını sağlamak ve tüketiciler ile işletmelere rahatlık sunmak adına farklı önlemler almıştır. Bu amaçla Merkez Bankası, İslami bankalar ve onların müşterilerine yeni çözümler sunarak faizsiz finans prensiplerine uyumlu aynı zamanda da düzenleyici yardımı esas alan ürün bazlı yönergeler yayınlamıştır.

  • AAOIFI Standartları’nın uygulanması

Pakistan Merkez Bankası, İslami finans prensiplerine uyumu güçlendirmek ve faizsiz bankacılık sektöründeki uygulamaları uyumlaştırmak için AAOIFI Standartları’nı kademeli olarak benimsemektedir. Uygulamaya geçilmeden önce İslami bankaların ve diğer paydaşların danışma kurullarının bu standartlar hakkında görüşleri istenmektedir. Sözkonusu standartlar, İslami bankaların yerel ortamını ve uygulamalarını göz önünde bulunduran açıklamalar ve değişiklikler ile kabul edilmektedir. Merkez Bankası, şu ana kadar yaklaşık 15 standart benimsemiştir.

  • Şer’i yönetişim çerçevesi

İslami bankaların ürünlerinin, faizsiz finans ilkeleriyle uyumlu olmasını sağlamak için etkili bir şer’i uyum çerçevesi gerekmektedir. Pakistan Merkez Bankası, bu ihtiyacı karşılamak için 2015’te kapsamlı bir “Şer’i Yönetişim Çerçevesi” yayımlamış ve çerçeve en son gelişmelerin ardından yeniden düzenlenmiştir.

  • Stratejik plan 2020

Pakistan Merkez Bankası, 2023 yılına kadar ülkedeki İslami bankacılık payını yüzde 25’e çıkarmayı hedeflemiştir. Bu bağlamda bahsi geçen yıla kadar İslami bankacılık strateji planının da sonuçlandırılması istenmektedir.

  • İslami bankacılık mevzuatı

Pakistan’da geçerli olan mevcut bankacılık kanunları hem konvansiyonel bankaları hem de İslami bankaları kapsamaktadır. Hâlihazırda İslami bankalar için ayrı bir mevzuat bulunmamaktadır. Bu nedenle ülkenin İslami bankacılık endüstrisi, uzun zamandır ayrı bir mevzuat talep etmektedir. Bu bağlamda Merkez Bankası, mevcut bankacılık yönetmeliğinde İslami bankacılık kurumları için ayrı bir bölüm oluşturmaya çalışmaktadır.

Temel ürünler

Pakistan İslami bankacılık endüstrisi; yetenekli profesyoneller, bilgili fıkıh âlimleri ve iyi bir insan kaynağına sahiptir. AAOIFI Şer’i Danışma Kurulu başkanı da Pakistanlıdır. Benzer şekilde, Pakistan’daki bazı İslami bankacılık uzmanları da farklı ülkelerde çalışmaktadır. Bu durum, İslami bankacılık endüstrisinin, müşterilerinin ihtiyaçlarını karşılamasına ve faizsiz finans prensiplerine uyumlu ürünler geliştirmesine yardımcı olmuştur.

Bu ürünlerden bazıları şunlardır:

ÜrünMüşteri SegmentiBaşlıca Uygulama Alanı
Sürekli MüşarekeKurumsal, KOBİ’ler, devlet kurumlarıHizmetlerin ve işletme sermayesinin finansmanı
MudarebeMevduat sahipleri, kurumlarBanka ile tasarruf mevduatı, bankalararası para işlemleri
İstisna Artı VekâletHerhangiİşletme sermayesi, ihracat finansmanı vb.
MurabahaHerhangiHammadde alımı ve ithalat finansmanı vb.
MüsavemeTüketiciTüketici finansmanı vb.
Yatırım VekaletiHerhangiİhracat finansmanı, işletme sermayesi ve hizmetler vb.
Azalan MüşarekeHerhangiTesis ve makine, refinansman ve tüketici finansmanı vb.

 

İslami bankacılık paydaşları

İslami bankacılık endüstrisinin paydaşları ve sorumlulukları aşağıda kısaca belirtilmiştir.

Devlet: Devlet yönetimi, anayasal yükümlülüğü doğrultusunda faizi kademeli olarak ortadan kaldırmak için adımlar atmalıdır. İslami bankacılık konusunda, hükûmet faizsiz bankacılığı devlet düzeyinde teşvik etmeli ve ekonomik ihtiyaçlarını İslami finans araçlarıyla karşılamalıdır. Yurt içi ve yurt dışı borçlanmalarını, İslami finans prensiplerine uyumlu şekilde gerçekleştirmelidir. Altyapı ve kalkınma projeleri de faizsiz finans ürünleri ile finanse edilmelidir.

Düzenleyici: Düzenleyici, İslami finansal sistemin istikrarını ve finansal piyasaların düzgün işlemesini sağlamaktan sorumludur.

İslami bankalar: Müşterilerin finansal ihtiyaçlarını İslami finans prensiplerine uyumlu bir şekilde karşılamak için yenilikçi ürünler geliştirmelidir. Ayrıca sosyal kalkınmaya odaklanarak sorumlu ve etkili finansal aracılar olarak hareket etmelidir.

Müşteriler: İslami finans sistemini desteklemeli ve bankalar, tekafül şirketleri veya İslami finans prensiplerine uyumlu yatırım fonları gibi faizsiz finans hizmeti sağlayıcılarına başvurmalıdırlar.

Eğitim enstitüleri: İslami finans piyasalarının ihtiyaçlarını karşılamak için İslami finans eğitimini teşvik etmeli ve sağlamalıdır.

İslami bankacılığın gelişimini etkileyen temel sorunlar

Gelişen tüm sistemler gibi Pakistan’daki İslami bankacılık endüstrisi de birtakım zorluklar yaşamaktadır. Bu sorunları şu şekilde sıralamak mümkündür.

Farkındalık

İslami bankacılık sektörünün karşılaştığı en büyük zorluklardan birisi farkındalıktır. Sadece vatandaşın değil, faizsiz bankacılık sektöründe çalışan kişilerin de İslami bankacılık ve ürünleri hakkında bilgi sahibi olmak için farkındalık ve eğitim programlarına ihtiyacı vardır. Pakistan Merkez Bankası, bu zorluğu aşmak için İslami banka çalışanlarının kapasite artırımına ilişkin kılavuz ilkeler yayınlamış ve zorunlu eğitimlerin asgari süresini gün ve saat olarak belirlemiştir. Buna ek olarak, ülkede 3 tane İslami Finans Mükemmeliyet Merkezi (Center of Excellence in Islamic Finance) kurulmuştur.

Mevzuat

Pakistan’da şu an için İslami bankalara yönelik ayrı bir kanun bulunmamaktadır. Bu nedenle İslami bankalar, bankacılık ve vergilendirme yasaları ile ilgili sorunlarla karşılaşmaktadır. İslami bankalar satış ve katılımcı temelli finansman modelleriyle iş yapmaktadır. Ancak mevcut yasalar ticarethane olarak çalışmalarına veya envanter evlerine sahip olmalarına izin vermemektedir.

Likidite yönetimi çerçevesi

İslami para piyasası araçları yetersiz olduğundan faizsiz bankalara eşit rekabet ortamı sağlanamamaktadır. Çoğu zaman İslami bankalar fazla likiditeye sahiptir ancak bu likiditeyi İslam para piyasası araçlarının eksikliğinden dolayı para piyasasında değerlendiremezler.

Emaan İslami Bankacılık – İpek Bankası’nda Şeriat Kurulu Üyesi ve Şeriata Uyum Bölümü Başkanı Syed Mohammad AbuBakr

Daha Fazla

Katılım Haberleri

Albaraka Türk’ten Doğal Gaz Açıklaması 

Albaraka Türk Katılım Bankası Genel Müdürü Melikşah Utku, Karadeniz'de keşfedilen doğal gaza ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Utku, "Yenileme dönemi gelen doğal gaz anlaşmalarında sahip olduğumuz...

Albaraka’dan “Güvenli Ödeme Sistemi”

Albaraka Türk Katılım Bankası, Türkiye Noterler Birliği ile iş birliği yaparak, ikinci el motorlu kara taşıtı alım-satımında, taşıtın mülkiyeti ile satış tutarının güvenli ve...

Dergiden Son Yazılar

IBOR Geçişi Nasıl Zorluklar Getirebilir?

IBOR’un, (Bankalararası Teklif Edilen Faiz Oranı) 2021 yılı sonunda devre dışı bırakılması planlanıyor. Yeni tip koronavirüs (COVID-19) salgınının küresel etkilerine rağmen LIBOR’u (Londra Bankalararası Para...

Türkiye’de İşletmecilik Öğretimi

Ülkemizdeki işletmecilik öğretim mimarisinin, kısa sürede çıkış yolu olmayacağı bilinciyle yeniden gözden geçirilmesi gerekmektedir. Türkiye’deki işletmecilik öğretimi, 50 yıllık süreyi geride bırakmıştır. İstanbul Üniversitesi İktisat...

Katılım Bankalarında Likidite Riski

Likidite riskinin belirlenmesi, bankaların piyasa risklerine karşı pozisyon almalarında büyük önem taşımaktadır. Dünyada finansal liberalizasyonun hızlandığı 1980’li yıllardan beri bankalar, birçok şirket için önemli bir...

Altın, “Güvenli Liman” mı?

Altın, birkaç yıl daha güvenli liman şeklinde yatırımcıların gözdesi olmaya devam edecek. Altın, ABD’nin para birimi dolara olan güvenin azaldığı dönemlerde parasal varlıkların korunması açısından...

İslami Finans ve Akıllı Sözleşmeler

Blockchain’in sağladığı akıllı sözleşme teknolojisi, birçok sektöre şeffaflık sağlaması nedeniyle İslami finans dünyasında da tercih edilmektedir. Blockchain teknolojisi, dünyada hızla yayılmaktadır. Sözkonusu teknolojinin fayda sağladığı...
Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezleri kullanıyoruz. Sitemizi kullanmaya devam etmeniz durumunda, çerez kullanımımıza onay veriyor sayılırsınız.
Onayla
Privacy Policy