16.7 C
İstanbul
Cuma, Aralık 4, 2020

Osmanlı Esnaf Teşkilatı

İlginizi Çekebilir

Arif Ersoy’u Anlamak

Merhum Arif Ersoy Hocamız, insanlık yanarken su taşımayı hiç bırakmadı ve bitaraflardan olmadı.Kaybettiklerimizin kıymetini sonradan anlamak gibi, çıkasıca bir huyumuz var. Hatta maalesef, sadece...

Basra Körfezi’nde Bir İnci: Bahreyn

Petrolün yanı sıra inci üretimiyle de dikkat çeken Bahreyn, Basra Körfezi’nde yer alan bir ada ülkesi…Asya Kıtası, dünyadaki en büyük kara parçası olarak biliniyor....

Çalışan Motivasyonunu Artırma Yolları

Yazı: Cem EkerPandemi sonrası yeni bir hayata başlarken şirketlerde çalışan motivasyonu nasıl yükseltilir?Yeni tip koronavirüs (COVID-19) salgını, 2020’nin ilk çeyreğinde iyiden iyiye kendini göstermeye...

Medeniyetlerin Buluşma Noktası Sri Lanka

Yazı: Gültuğ ErdölMuhteşem doğası, dikkat çekici yapıları ve farklı kültürden insanları ile Sri Lanka…Dört tarafı denizlerle çevrili Sri Lanka, büyük ve bereketli nehirleri...

Osmanlı esnafı üzerine konuşacağımız vakit esnaf teşkilatının yapısından söz etmemiz gerekir. Fütüvvet, ahilik, esnaf ve lonca kavramları Osmanlı esnaf yapısını yansıtmakta ve her biri, birbirinin meydana geliş serüvenini izah etmektedir.

Fütüvvet

Genel olarak feta ve fütüvvet kelimeleri sufi ve tasavvuf anlamında kullanılmakla beraber tasavvufta bu terimlerden çok defa fedakârlık, diğerkamlık, iyilik, yardım, insan severlik, hoşgörü ve nefsine söz geçirme gibi ahlaki nitelikler kastedilir.

Ahilik

Ahilik, XIII. yüzyılda Anadolu’da görülmeye başlayan ve bir süre sonra Osmanlı Devleti’nin kurulmasında önemli rol oynayan dinî-içtimaî teşkilâttır.

Ahilik, esnaf ve tüccarlar arasında dayanışma, birlik ve beraberlik esasına yönelik olarak kurulmuş bir teşkilattır. Bir başka ifadeyle Ahilik, bir mesleğe bağlı ve bir arada yaşayan insanlar arasında sosyal, ekonomik ve kültürel düzeni sağlamak amacıyla kurulan bir teşkilattır.

Ahiler çatışmacı değil, dayanışmacı bir ruh yapısına sahiptir. Zengin ile fakir, üretici ile tüketici, emek ile sermaye, millet ile devlet, kısaca toplumun bütün fert ve kurumları arasında iyi münasebetler kurarak herkesin huzur içinde yaşamasını sağlamak Ahi birliklerinin başta gelen amacıdır. Toplumda farklı statülerin olmasını normal karşılayan Ahilik, güçlünün zayıfı ezmesine, bir kimsenin haksız kazanç sağlamasına şiddetle karşıdır.

Ahiliğin asıl amacı, insanların dünya ve ahirette huzur içinde olmalarını sağlamaktır. Bu anlayış ahilerin dünya için ahiretini veya ahiret için dünyasının terk etmeyen dengeli bir hayat anlayışını geliştirmelerini sağlamıştır.

Ahiliğin amaçları arasında sayabileceğimiz diğer hususlar şunlardır:

Türk gençlerini sanat sahibi yaparak başıboşluktan ve her türlü akımdan kurtarmak, düzenli birliklerin bulunmadığı veya yetersiz olduğu zamanlarda bulundukları yerin savunmasını üstlenerek huzur ve güvenliği sağlamaya çalışmak, Anadolu Türklerinin yerleşik hayata geçişini hızlandırarak Anadolu’yu Türkleştirmek ve İslamlaştırmak, Türk esnaf ve sanatkarları arasında iş birliği, dayanışma ve iyi ahlak kuralları oluşturarak bunları halka yaymak.

Esnaf

Osmanlı’da el sanatları ile uğraşanlarla geçimlerini mal ve hizmet üretimi, alım ve satımı ile sağlayanların genel olarak adına esnaf denmektedir.

Esnaf sistemi, kalite kontrol ve standardizasyonu ile fiyat istikrarını sağlayıcı, haksız rekabeti, aşırı üretimi ve işsizliği önleyici bir anlayışa dayanıyordu. Sistem yarı özerk yapısıyla devletin uyguladığı narh politikasının en önemli yürütme ve denetim cihazını oluşturuyordu.

Lonca

Lonca; teşkilatlanmış esnafın birliğiyle ilgili çeşitli fonksiyonların icra edildiği özel yerin adı olup teşkilatlanmış esnaf gruplarını ifade eden bir anlam da kazanmıştır. Kelime İtalyanca loggiadan gelmektedir. Fransızca şekli olan loge Türkçe’ de loca olarak geçer ve “hücre yahut oda, özel tahsis edilmiş mekân” anlamına gelir.

Lonca kelimesi ilk olarak yer ismi manasında kullanılmıştır. Teşkilatlanmış esnaf amillerinin gerekli hammaddeyi temin edip esnafa dağıttığı, depoladığı yerdi.

Gedik

Türkçe bir kelime olan gedik “eksik, kusur; yıkık yer, duvarda açılan çatlak” anlamlarına gelir. Terim olarak ise inhisar ve imtiyaz esasına dayanan askeri, idari, hukuki ve iktisadi manalar ifade etmektedir. Osmanlı tarihi ve hukuku açısından önem taşıyan yönü hukuki ve iktisadi manasıdır.

Ahilik kendi kurul ve kararlarıyla 3. Sultan Ahmet dönemine dek sürmüştü. Ancak bu Osmanlı sultanı döneminde gedik sistemi uygulamaya sokuldu.

Kısaca gedik kavramının farklı olan yanı; din ayrımı gözetilmeksizin sahibine sanat, ticaret ve ekonomi alanlarında ayrıcalık tanıyan yeni bir uygulamanın başlamasıdır.

Tekel ve imtiyaz anlamına gelen gedik, sahiplerinin işleyeceği işi başkalarının işleyememesi ve satacağı şeyi başkalarının satmaması koşulu ile hükümet tarafından verilen senedin içindeki hükümlerin kullanılması ve yürütülmesidir.

Gedik sistemini önemli kılan özellik nedir?

Osmanlı Devleti’nin gayrimüslimler üzerindeki egemenlik alanı büyüyüp genişledikçe, sanat ve sanatkârlar çoğalıp dalları arttıkça bu Müslüman ve gayrimüslim ayrımı daha fazla sürdürülememiş, ortak çalışma zorunluluğu doğmuştur. Bu din ayrımı gözetilmeden vücut bulan, eski mahiyetinden büyük farkı olmayan yeni organizmaya gedik denmiştir.

Osmanlı esnaf teşkilatındaki bozulmaların sebepleri nelerdir?

Etkenleri sıraladığımızda; politik karar merkezlerinin yabancılaştırılması, Avrupa’nın yeni dünya zenginliklerine el koyması, transit ticaret yollarının önemini kaybetmesini sayabiliriz. Avrupa ticaret yolunun değişmesi Osmanlı mallarına karşı büyük bir rekabet ortamını meydana getirdi.

Osmanlı ekonomisinde uygulanan sıkı narh sistemi ve kalite kontrolü nedeniyle esnaf artık mal üretemez hale geldi. Ahi birlikleri üretimi ihtiyaca göre ayarlamaktaydı. Ahi birliklerinin yeni gelişen rekabet ortamına ayak uydurma metotlarını uygulamaları düşünülemezdi. Dıştan gelen baskılar arttıkça çözüm yolu aranacağına kendi içine kapanılmıştır. Dolayısıyla artık çözüm bulma gücü kalmamıştır.

 

Bünyamin Kayalı
Kuveyt Türk Katılım Bankası / Ödeme Sistemleri Müdürlüğü

Daha Fazla

Katılım Haberleri

Albaraka Türk’ten Doğal Gaz Açıklaması 

Albaraka Türk Katılım Bankası Genel Müdürü Melikşah Utku, Karadeniz'de keşfedilen doğal gaza ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Utku, "Yenileme dönemi gelen doğal gaz anlaşmalarında sahip olduğumuz...

Albaraka’dan “Güvenli Ödeme Sistemi”

Albaraka Türk Katılım Bankası, Türkiye Noterler Birliği ile iş birliği yaparak, ikinci el motorlu kara taşıtı alım-satımında, taşıtın mülkiyeti ile satış tutarının güvenli ve...

Dergiden Son Yazılar

IBOR Geçişi Nasıl Zorluklar Getirebilir?

IBOR’un, (Bankalararası Teklif Edilen Faiz Oranı) 2021 yılı sonunda devre dışı bırakılması planlanıyor.Yeni tip koronavirüs (COVID-19) salgınının küresel etkilerine rağmen LIBOR’u (Londra Bankalararası Para...

Türkiye’de İşletmecilik Öğretimi

Ülkemizdeki işletmecilik öğretim mimarisinin, kısa sürede çıkış yolu olmayacağı bilinciyle yeniden gözden geçirilmesi gerekmektedir.Türkiye’deki işletmecilik öğretimi, 50 yıllık süreyi geride bırakmıştır. İstanbul Üniversitesi İktisat...

Katılım Bankalarında Likidite Riski

Likidite riskinin belirlenmesi, bankaların piyasa risklerine karşı pozisyon almalarında büyük önem taşımaktadır.Dünyada finansal liberalizasyonun hızlandığı 1980’li yıllardan beri bankalar, birçok şirket için önemli bir...

Altın, “Güvenli Liman” mı?

Altın, birkaç yıl daha güvenli liman şeklinde yatırımcıların gözdesi olmaya devam edecek.Altın, ABD’nin para birimi dolara olan güvenin azaldığı dönemlerde parasal varlıkların korunması açısından...

İslami Finans ve Akıllı Sözleşmeler

Blockchain’in sağladığı akıllı sözleşme teknolojisi, birçok sektöre şeffaflık sağlaması nedeniyle İslami finans dünyasında da tercih edilmektedir.Blockchain teknolojisi, dünyada hızla yayılmaktadır. Sözkonusu teknolojinin fayda sağladığı...
Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezleri kullanıyoruz. Sitemizi kullanmaya devam etmeniz durumunda, çerez kullanımımıza onay veriyor sayılırsınız.
Onayla
Privacy Policy