7.3 C
İstanbul
Pazar, Kasım 29, 2020

Kira Sertifikası Piyasasının Türkiye’deki Gelişimi ve Geleceği

İlginizi Çekebilir

Arif Ersoy’u Anlamak

Merhum Arif Ersoy Hocamız, insanlık yanarken su taşımayı hiç bırakmadı ve bitaraflardan olmadı. Kaybettiklerimizin kıymetini sonradan anlamak gibi, çıkasıca bir huyumuz var. Hatta maalesef, sadece...

Basra Körfezi’nde Bir İnci: Bahreyn

Petrolün yanı sıra inci üretimiyle de dikkat çeken Bahreyn, Basra Körfezi’nde yer alan bir ada ülkesi… Asya Kıtası, dünyadaki en büyük kara parçası olarak biliniyor....

Çalışan Motivasyonunu Artırma Yolları

Yazı: Cem Eker Pandemi sonrası yeni bir hayata başlarken şirketlerde çalışan motivasyonu nasıl yükseltilir? Yeni tip koronavirüs (COVID-19) salgını, 2020’nin ilk çeyreğinde iyiden iyiye kendini göstermeye...

Medeniyetlerin Buluşma Noktası Sri Lanka

Yazı: Gültuğ Erdöl Muhteşem doğası, dikkat çekici yapıları ve farklı kültürden insanları ile Sri Lanka… Dört tarafı denizlerle çevrili Sri Lanka, büyük ve bereketli nehirleri...

Ülkemizde kira sertifikaları (sukuk) piyasası 2010 yılından bu yana ciddi mesafeler katetmiştir. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK)’nun 2010 yılında yayınlamış olduğu ilk tebliğ ile Varlık Kiralama Şirketleri (VKŞ)’nin ve kira sertifikalarının hukuki çerçevesi oluşturulmuş ve Tebliğ sayesinde Türkiye’deki finansal kurumların ve firmaların yurt içinde ve yurt dışında kira sertifikası ihraç etmesi mümkün hâle gelmiştir. 2011 yılında ise 6111 sayılı Kanun’la vergi düzenlemeleri yapılarak öncelikle kira sertifikası geliri menkul sermaye iradı olarak kabul edilmiş ve ardından gelir üzerinden alınan stopaj vergileri bireysel yatırımcılar için yüzde 10’a, kurumsal yatırımcılar için ise yüzde 0’a indirilmiştir. Ayrıca VKŞ’lere KDV, kurumlar vergisi, tapu harcı ve damga vergisi gibi birtakım vergisel istisnalar tanımlanmıştır. 2012 yılında 6362 sayılı Kanun’la kira sertifikaları kanun düzeyinde düzenlenmiş, 2013 yılında da SPK’nın yayınladığı Kira Sertifikaları Tebliği ile Orta Doğu ve Malezya’daki sukuk yapıları harmanlanarak Türkiye’ye has bir model oluşturulmaya çalışılmıştır. Yeni Tebliğ’de beş tür kira sertifikası tanımlanması yapılarak farklı yapılardaki sukuk çeşitlerinin de önü açık bırakılmıştır. 2016 yılında 6728 sayılı kanunla vergi düzenlemeleri yapılmış ve özel sektör kira sertifikası ihraçlarının önündeki vergisel engeller kaldırılmıştır. Söz konusu vergisel düzenlemeler ile kira sertifikası ihraçlarında her türlü varlık ve hakların devralındığı kuruma, kira süresi sonunda devrinden doğan kazançlara kurumlar vergisi istisnası getirilmiştir. 2016 yılında ise piyasanın teşvik edilmesi amacıyla kira sertifikası ihraçlarından alınan birtakım ihraç maliyetlerinde indirime gidilmiştir.

Sukuk Piyasası Her Geçen Gün Büyüyor

Sektöre getirilen düzenlemeler ve mevzuattaki iyileştirmeler sayesinde, Hazine Müsteşarlığı’nın ve katılım bankalarının öncülüğünde sukuk piyasası, her geçen gün büyümeye devam etmektedir. 2019 Temmuz sonu itibarıyla ülkemizde yurt içinde TL cinsinden ihraç edilen kira sertifikalarının toplam hacmi 25 milyar TL’ye ulaşarak bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yaklaşık yüzde 113 oranında büyümüştür. Sektöre getirilen teşvikler sayesinde telekomünikasyon, gayrimenkul, tarım, finansal kiralama ve enerji gibi farklı sektörlerde faaliyet gösteren birçok şirketin, kira sertifikaları vasıtasıyla faizsiz yoldan fon temin etmelerinin önü açılmıştır. Aralık 2018 verilerine göre şirketlerin ihraç etmiş oldukları kira sertifikalarının toplam değeri, 2018’de bir önceki yıla göre sekiz kat artarak 3.2 milyar TL’ye ulaşmıştır. Sektörün büyümesinde önemli faktörlerden biri de şüphesiz, katılım esaslı/ faizsiz emeklilik fonlarının büyümesi olmuştur. Ülkemizde Bireysel Emeklilik Sistemi (BES)’nde yer alan katılımcılara ait fon tutarı toplamının büyüklüğü, devlet katkısı tutarları dâhil Temmuz 2019 itibarıyla 102 milyar TL’ye ulaşmış ve fon büyüklüğünün yaklaşık yüzde 9,5’i faizsiz fonlardan oluşmuştur. Ocak 2017’de yürürlüğe konulan Otomatik Katılım Sistemi (OKS) ile OKS kapsamındaki fonların büyüklüğü Temmuz 2019 itibarıyla 6.6 milyar TL’ye ulaşmış ve fon büyüklüğünün yaklaşık yüzde 63’ü ise katılım esaslı fonlardan oluşmuştur. Faizsiz fonların gelişimine paralel fon sepetinin oluşturulmasında sukukun önemi daha da artmış ve sektörün büyümesi ivme kazanmıştır. Kira sertifikaları; katılım bankalarının hazinesinde ve sermaye piyasalarında ağırlıklı olarak kullanılan, TL ve yabancı para cinsinden kısa, orta veya uzun vadeli kaynak ihtiyaçlarını karşılayan en önemli enstrümanlardan biridir. Bu minvalde sektörün ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik 2018 yılında Borsa İstanbul nezdinde faaliyete geçen Taahhütlü İşlemler Pazarı’nda ve T.C. Merkez Bankası’ndaki Açık Piyasa İşlemleri altında Hazine Müsteşarlığı’nın ihraç etmiş olduğu kira sertifikaları teminat olarak gösterilerek katılım bankaları, günlük likiditeleri yönetmeye ve kısa vadeli fonlama ihtiyaçlarını gidermeye başlamıştır. Tüm bu gelişmeler ışığında sektöre yeni oyuncuların dâhil edilmesiyle pazarın daha da gelişip büyüyeceğini söyleyebiliriz. Sektöre, getirilecek birtakım yenilikler ve kira sertifikalarının ihraç sürecindeki operasyonunu azaltacak düzenlemeler ile yeni bir ivme kazandırmak da mümkündür. Bu düzenlemeleri ise şu şekilde sıralayabiliriz:

Kira Sertifikası Süreçleri Elektronik Platforma Taşınmalı

Ülkemizde kira sertifikası süreçlerinin elektronik bir platform üzerinden yönetilmesi, operasyonel süreçleri minimize ederek ihraçların daha etkin bir şekilde yönetilmesine olanak sağlayacaktır. Bu doğrultuda blokzincir tabanlı uygulamalara geçilmesi, sektörün gelişimini hızlandıracaktır. Kira sertifikalarının başvurusu, talep toplama aşaması, dağıtımı, ikincil piyasa işlemleri, dayanak varlıkların yönetimi ve dönemsel getiri/ anapara ödemeleri gibi süreçlerin, güvenilir bir blokzincir platformu üzerinden yönetilmesi mümkündür. Bu minvalde ülkemizde birtakım köklü regülasyon değişikliklerine ihtiyaç bulunmaktadır. Nitekim bu konuda dünyada birçok saygın kuruluş, blokzincir sistemine entegre olmak için ciddi çalışmalara başlamıştır. Örneğin; Dünya Bankası ihraç edeceği tahvillerin tüm yaşam döngüsü boyunca gerçekleşecek işlemlerini blokzincir üzerinden dağıtık defter teknolojisi ile hayata geçirmeyi planlamaktadır. Abu Dabi merkezli Al Hilal Bank ise 2023 vadeli 500 milyon dolar tutarındaki sukukunun küçük bir bölümünü, ikincil piyasada bu şekilde satarak dünyanın blokzincir tabanlı ilk sukuk işlemini gerçekleştirmiştir. Kültürel adaptasyon eksikliği ve olgunlaşmamış teknolojiden ötürü regülasyon değişikliği ilk etapta her ne kadar zaman alacak olsa da kira sertifikası süreçlerinin blokzincir sistemine taşınması, sektörde radikal değişikliklere yol açabilecektir. Böylece daha fazla yatırımcıya ve pazara erişim sağlanacak, işlem maliyetleri düşecek, daha etkin bir denetim ve mutabakat sistemi kurulacak, operasyonel süreçler minimize edilecek, ikincil sukuk piyasası hareketlenecek, pazarda 7/24 işlem yapılabilecek, sukuk pazarının büyümesine ve derinleşmesine fırsat oluşturulacaktır.

Yeşil Sukuk İhraçlarının Mevzuat Altyapısı Tamamlanmalı

Son yıllarda özellikle Malezya ve Endonezya’da sürdürülebilir büyümenin finansmanında kullanılmak üzere ihraç edilen yeşil sukuk ihraçları, ülkemizde mevzuat altyapısının tamamlanmasıyla uygulanabilir bir sukuk çeşidi olabilir. Yeşil sukuktan elde edilen ihraç geliri; yenilenebilir enerji üretimini artırma, doğayı ve doğal kaynakları koruma, sera gazları emisyonunu azaltma gibi çevre dostu yeşil proje ve varlıkların fonlamasında kullanılmaktadır. Temmuz 2017’de Malezya’da Tadau Energy tarafından, güneş fotovoltaik kuruluşunun yapımı için 250 milyon Malezya ringiti (58 milyon dolar) değerinde dünyanın ilk yeşil sukuku ihraç edilmiş ve ardından Malezya’da yeşil sukuk ihraç edenlere bir hibe programı başlatılmıştır. Şubat 2018’de ise Endonezya hükümeti; 2.25 milyar dolar tutarında ve beş yıl vadeli olarak dünyanın devlet tarafından ihraç edilen ilk yeşil sukuk ihracını gerçekleştirmiştir. Ülkemizde de mevzuat altyapısının yeşil sukuk ihracını mümkün kılacak ve vergisel açıdan sektörü teşvik edecek şekilde düzenlenmesi, sektöre yeni bir soluk kazandıracaktır. Yeşil sukuk ihracı ile ekonomik kalkınmanın desteklenmesi, enerji ithalatına olan bağımlılığın azalması, uzun vadede çevresel zararların büyüme üzerinde oluşturabileceği olumsuz etkinin bertaraf edilmesi, Orta Doğu ve Körfez ülkelerindeki İslami fonların ülkemize çekilmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Türkiye Emlak Katılım Bankası Yatırım Bankacılığı Yönetmeni Esma Karabulut

Daha Fazla

Katılım Haberleri

Albaraka Türk’ten Doğal Gaz Açıklaması 

Albaraka Türk Katılım Bankası Genel Müdürü Melikşah Utku, Karadeniz'de keşfedilen doğal gaza ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Utku, "Yenileme dönemi gelen doğal gaz anlaşmalarında sahip olduğumuz...

Albaraka’dan “Güvenli Ödeme Sistemi”

Albaraka Türk Katılım Bankası, Türkiye Noterler Birliği ile iş birliği yaparak, ikinci el motorlu kara taşıtı alım-satımında, taşıtın mülkiyeti ile satış tutarının güvenli ve...

Dergiden Son Yazılar

IBOR Geçişi Nasıl Zorluklar Getirebilir?

IBOR’un, (Bankalararası Teklif Edilen Faiz Oranı) 2021 yılı sonunda devre dışı bırakılması planlanıyor. Yeni tip koronavirüs (COVID-19) salgınının küresel etkilerine rağmen LIBOR’u (Londra Bankalararası Para...

Türkiye’de İşletmecilik Öğretimi

Ülkemizdeki işletmecilik öğretim mimarisinin, kısa sürede çıkış yolu olmayacağı bilinciyle yeniden gözden geçirilmesi gerekmektedir. Türkiye’deki işletmecilik öğretimi, 50 yıllık süreyi geride bırakmıştır. İstanbul Üniversitesi İktisat...

Katılım Bankalarında Likidite Riski

Likidite riskinin belirlenmesi, bankaların piyasa risklerine karşı pozisyon almalarında büyük önem taşımaktadır. Dünyada finansal liberalizasyonun hızlandığı 1980’li yıllardan beri bankalar, birçok şirket için önemli bir...

Altın, “Güvenli Liman” mı?

Altın, birkaç yıl daha güvenli liman şeklinde yatırımcıların gözdesi olmaya devam edecek. Altın, ABD’nin para birimi dolara olan güvenin azaldığı dönemlerde parasal varlıkların korunması açısından...

İslami Finans ve Akıllı Sözleşmeler

Blockchain’in sağladığı akıllı sözleşme teknolojisi, birçok sektöre şeffaflık sağlaması nedeniyle İslami finans dünyasında da tercih edilmektedir. Blockchain teknolojisi, dünyada hızla yayılmaktadır. Sözkonusu teknolojinin fayda sağladığı...
Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezleri kullanıyoruz. Sitemizi kullanmaya devam etmeniz durumunda, çerez kullanımımıza onay veriyor sayılırsınız.
Onayla
Privacy Policy