13 C
İstanbul
Çarşamba, Kasım 25, 2020

Katılım Bankacılığı Uygulama Modelleri Nelerdir?

İlginizi Çekebilir

Arif Ersoy’u Anlamak

Merhum Arif Ersoy Hocamız, insanlık yanarken su taşımayı hiç bırakmadı ve bitaraflardan olmadı. Kaybettiklerimizin kıymetini sonradan anlamak gibi, çıkasıca bir huyumuz var. Hatta maalesef, sadece...

Basra Körfezi’nde Bir İnci: Bahreyn

Petrolün yanı sıra inci üretimiyle de dikkat çeken Bahreyn, Basra Körfezi’nde yer alan bir ada ülkesi… Asya Kıtası, dünyadaki en büyük kara parçası olarak biliniyor....

Çalışan Motivasyonunu Artırma Yolları

Yazı: Cem Eker Pandemi sonrası yeni bir hayata başlarken şirketlerde çalışan motivasyonu nasıl yükseltilir? Yeni tip koronavirüs (COVID-19) salgını, 2020’nin ilk çeyreğinde iyiden iyiye kendini göstermeye...

Medeniyetlerin Buluşma Noktası Sri Lanka

Yazı: Gültuğ Erdöl Muhteşem doğası, dikkat çekici yapıları ve farklı kültürden insanları ile Sri Lanka… Dört tarafı denizlerle çevrili Sri Lanka, büyük ve bereketli nehirleri...

Katılım bankacılığı ürünlerinin geleneksel bankacılık sistemi ile rekabetçi kalabilmesi önemlidir

 

YAZI: Makro ekonomik ve sektörel araştırmalar, EY Türkiye lideri Levent Topçu

 

Uluslararası Danışmanlık ve Denetim Şirketi EY’in yaptığı çalışmaya göre, dünyadaki katılım bankacılığının yüzde 93’ünü oluşturan dokuz ülke bulunuyor. Katılım bankacılığının dünyada en fazla paya sahip olduğu ülkeleri başta Suudi Arabistan olmak üzere; Malezya, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Katar, Türkiye, Endonezya, Bahreyn ve Pakistan olarak sayabiliriz. En baştaki üç ülke, yani Suudi Arabistan, Malezya ve BAE dünyadaki katılım bankacılığı ekosisteminin yaklaşık yüzde 64’ünü oluşturuyor. EY’in çalışmasında bu ülkelerin yerel bankacılık sistemlerinde de katılım bankacılığının önemli pazar payına sahip olduğu görülüyor. Hatta Suudi Arabistan ve Kuveyt’in kendi bankacılık sistemlerinin yaklaşık yarısının katılım bankacılığı prensiplerine uygun faaliyet gösteren bankalardan ibaret olduğu görülüyor. Çalışmanın yapıldığı tarihte (2016), Türkiye’de katılım bankacılık dünyadaki katılım bankacılığındaki yüzde 5,1 payı ile 6. sırada yer alsa da en hızlı büyüyen piyasalardan biri olarak öne çıkıyor. Özellikle kamu bankalarının iştiraki olarak kurulan yeni katılım bankalarının eklenmesi ile Türkiye katılım bankalarının hem ülke içinde hem de dünya çapında payının artması bekleniyor. EY’ in tahminlerine göre, global katılım bankacılığı sektörünün 2020’ye kadar ortalama yüzde 14 büyüme oranı ile 1.8 trilyon dolar aktif büyüklüğüne ulaşması bekleniyor. Katılım bankacılığının gelişimine baktığımızda; paylaşım esaslı, ahlaki yatırım prensiplerinin hakim olduğu bu sistemin gelişmesinin ancak ülkelerdeki yasal düzenlemeler ile desteklendiğinde mümkün olduğu görülüyor. Son derece kompleks bir yapı olan finans sektöründe faaliyet gösterirken “faiz” ile ilintili bütün referanslardan arındırıldıktan sonra hâlâ kârlı ve verimli kalabilmek için yasal altyapının destekleyici olması önem kazanıyor. Zaten bu alanda yol katetmiş piyasalarda katılım bankacılığının payının yükseldiği görülüyor. Katılım bankacılığının uygulanma alanlarını ve modellerine bakıldığında temelde adaptasyon yaklaşımı öne çıkıyor. Yani geleneksel ticari bankacılık sistemindeki ürünlerin katılım bankacılığı yapısına uygun hâle getirilmesi ile müşteri ihtiyaçlarını karşılayabilen yapılar hâline dönüştürülmesi ile piyasa oluşuyor ve işlemeye başlıyor. Öne çıkan uygulama modelleri arasında en yaygın olanlar:

Murabaha: Ticari finansman amaçlı olan ve en yaygın katılım bankacılığı modeli. Katılım bankalarında da yaygın olarak bu modeli uygulamaktadırlar.

Mudarabe: Yatırım bankacılığı ve mevduat hesapları.

Sukuk: Menkul kıymet ihracı

Ijarah: Leasing

Takaful: Sigorta

Muşakara: Ortaklık bazlı proje finansmanı.

İstisna: Taahhüt işlemleri sayılabilir.

Bir ülkedeki yasal düzenlemelerin desteklemesi ile piyasa koşullarının oluşması sonucunda yukarıda sayılan uygulama modelleri gelişerek yaygınlaşabilir. Burada önemli olan, katılım bankacılığı ürünlerinin geleneksel bankacılık sistemi ile rekabetçi kalabilmesi ve hem reel sektöre hem de bireylere sağladığı finansmanı makul koşullarda sağlayarak yatırım ve büyüme sürecini destekleyebilmesidir. Diğer taraftan, global olarak bankacılık sisteminin yeni nesil FinTech girişimler tarafından rahatsız edildiği (distruption) görülmektedir. Katılım bankacılığı da sistemin bir parçası olarak dijital dönüşümden etkilenecektir. Ancak, katılım bankacılığı ekosisteminin dijital dönüşüm alanında ticari bankalara göre biraz daha geriden geldiği görülmektedir. EY’in yaptığı çalışmaya göre; katılım bankacılığının yerleşik olduğu en büyük alan olan Körfez İşbirliği Ülkelerindeki (GCC) banka müşterilerinin yüzde 98’inin akıllı telefon kullanmasına rağmen sadece yüzde 26’sının mobil bankacılık kullandığı bulunmuştur. Ticari bankacılık müşterilerinin mobil bankacılık kullanımı ise yüzde 38 seviyesindedir. Müşteriler, katılım bankacılığındaki düşük mobil kullanımına en büyük neden olarak erişimin zor olmasını veya mobil kanalın mevcut olmamasını göstermektedir. Mobil bankacılık kanalı dijital dönüşümün temellerinden biri olmakla beraber ufak bir kısmıdır. Yeni nesil ödeme sistemleri, peer to peer kredilendirme, blockchain gibi gelişmelerin yarattığı tehdit katılım bankacılığı için de en az ticari bankalar kadar geçerlidir. Hatta yeni düzende finansal sistemin oluşturduğu katma değerli servislerin (ödeme, yatırım ve saklama hizmetleri) birbirinden ayrıştırılması ile “faiz” bağlantısının zayıflaması katılım bankacılığı için fırsatlar da oluşturabilir. Dolayısıyla, katılım bankalarının ticari bankacılık sistemine entegre olma sürecinde dijital dönüşüm çabalarını hızlandırmaları yerinde olacaktır.

Daha Fazla

Katılım Haberleri

Albaraka Türk’ten Doğal Gaz Açıklaması 

Albaraka Türk Katılım Bankası Genel Müdürü Melikşah Utku, Karadeniz'de keşfedilen doğal gaza ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Utku, "Yenileme dönemi gelen doğal gaz anlaşmalarında sahip olduğumuz...

Albaraka’dan “Güvenli Ödeme Sistemi”

Albaraka Türk Katılım Bankası, Türkiye Noterler Birliği ile iş birliği yaparak, ikinci el motorlu kara taşıtı alım-satımında, taşıtın mülkiyeti ile satış tutarının güvenli ve...

Dergiden Son Yazılar

IBOR Geçişi Nasıl Zorluklar Getirebilir?

IBOR’un, (Bankalararası Teklif Edilen Faiz Oranı) 2021 yılı sonunda devre dışı bırakılması planlanıyor. Yeni tip koronavirüs (COVID-19) salgınının küresel etkilerine rağmen LIBOR’u (Londra Bankalararası Para...

Türkiye’de İşletmecilik Öğretimi

Ülkemizdeki işletmecilik öğretim mimarisinin, kısa sürede çıkış yolu olmayacağı bilinciyle yeniden gözden geçirilmesi gerekmektedir. Türkiye’deki işletmecilik öğretimi, 50 yıllık süreyi geride bırakmıştır. İstanbul Üniversitesi İktisat...

Katılım Bankalarında Likidite Riski

Likidite riskinin belirlenmesi, bankaların piyasa risklerine karşı pozisyon almalarında büyük önem taşımaktadır. Dünyada finansal liberalizasyonun hızlandığı 1980’li yıllardan beri bankalar, birçok şirket için önemli bir...

Altın, “Güvenli Liman” mı?

Altın, birkaç yıl daha güvenli liman şeklinde yatırımcıların gözdesi olmaya devam edecek. Altın, ABD’nin para birimi dolara olan güvenin azaldığı dönemlerde parasal varlıkların korunması açısından...

İslami Finans ve Akıllı Sözleşmeler

Blockchain’in sağladığı akıllı sözleşme teknolojisi, birçok sektöre şeffaflık sağlaması nedeniyle İslami finans dünyasında da tercih edilmektedir. Blockchain teknolojisi, dünyada hızla yayılmaktadır. Sözkonusu teknolojinin fayda sağladığı...
Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezleri kullanıyoruz. Sitemizi kullanmaya devam etmeniz durumunda, çerez kullanımımıza onay veriyor sayılırsınız.
Onayla
Privacy Policy