5.7 C
İstanbul
Salı, Aralık 1, 2020

Finansal Okuryazar Bireyler, Tasarrufta Daha Başarılı

İlginizi Çekebilir

Arif Ersoy’u Anlamak

Merhum Arif Ersoy Hocamız, insanlık yanarken su taşımayı hiç bırakmadı ve bitaraflardan olmadı.Kaybettiklerimizin kıymetini sonradan anlamak gibi, çıkasıca bir huyumuz var. Hatta maalesef, sadece...

Basra Körfezi’nde Bir İnci: Bahreyn

Petrolün yanı sıra inci üretimiyle de dikkat çeken Bahreyn, Basra Körfezi’nde yer alan bir ada ülkesi…Asya Kıtası, dünyadaki en büyük kara parçası olarak biliniyor....

Çalışan Motivasyonunu Artırma Yolları

Yazı: Cem EkerPandemi sonrası yeni bir hayata başlarken şirketlerde çalışan motivasyonu nasıl yükseltilir?Yeni tip koronavirüs (COVID-19) salgını, 2020’nin ilk çeyreğinde iyiden iyiye kendini göstermeye...

Medeniyetlerin Buluşma Noktası Sri Lanka

Yazı: Gültuğ ErdölMuhteşem doğası, dikkat çekici yapıları ve farklı kültürden insanları ile Sri Lanka…Dört tarafı denizlerle çevrili Sri Lanka, büyük ve bereketli nehirleri...

Tasarruf; para biriktirme/para arttırma anlamına gelmektedir ve aslında bir alışkanlıktır. Geliriniz ne kadar düşük olursa olsun en önemli nokta, tasarruf ettiğiniz miktar değil tasarruf edebilme durumunuzdur. Aynı zamanda insan parayı üç amaçla kullanır. Bu amaçları aşağıda açıklamaya çalışacağım.

Değişim Aracı

Örneğin marketten 10 yumurta alıp 5 TL verdiğimizde, burada para bir değişim aracı işlevindedir. Paranın icadından önce insanlar, takas sistemi ile alışveriş yapmaktaydı. Örneğin; 10 yumurta almak için 2 kg elma veriyorlardı. Ancak takas sisteminin değer ölçümü çok zordu. Para, bu sorunu ortadan kaldırdı.

Tasarruf Aracı

İnsanoğlu paranın icadından beri, çeşitli sebeplerle tasarruf etme ihtiyacı duymuştur. Beklenmedik olaylar karşısında önlem almak için, ulaşılmak istenen parasal bir hedef için (ev ya da araba alma gibi) günlük ihtiyaçlarından artırdığı tutarları biriktirmiştir.

Spekülatif Amaçlı

Her insan böyle bir hedef belirlemese de serbest piyasa ortamında kelepir dediğimiz, yani ucuza mâl edilen yatırım imkânları için de para tutan bir kesim mevcuttur. Bu amaç tasarruftan farklıdır. Genellikle olağanüstü durumlar için belirli bir tutar saklayan orta ve üst gelir grubundaki insanlar, spekülatif amaçlı para ayırır.

Saydığımız maddelerden birincisi yani günlük ihtiyaçlarımızı karşıladığımız paranın değişim aracı olma özelliği, artık tüm insanların hedefidir. Spekülasyon amacı, daha az insana hitap eder. Ancak tasarruf yapmak, giderek önemi artan bir durumdur. Günümüzde insanlar, olağanüstü durumlar ve geleceğe dair hayalleri için birikim yapmayı tercih etmektedir. Herkesin bir hayali vardır. Daha iyi bir eğitim alma ve ev/araba sahibi olma isteği ise bunlardan sadece bazılarıdır.

Finansal Okuryazarlık Nedir?

En anlaşılır şekilde finansal okuryazarlık; bireylerin geleceğe dair maddi kaygı duymadan, sağlıklı bir hayat sürebilmek için aldığı finansal karar ve alışkanlıkların tümüdür. Giderini ve gelirini dengeleyebilen, tasarruf yapabilen ve bu tasarrufları doğru yatırım araçlarında değerlendirebilen kişilere de finansal okuryazar denilebilir. Kişinin, giderini ve gelirini dengelemek için “bütçe planı” oluşturması gerekir. Giderin geliri aştığı durumlarda bütçe açığı ortaya çıkar ve geliri sabit olan kişilerde bütçe açığını kapatmak bazen kâbusa dönebilir. Kredi kartı ve tüketici kredisi sarmalına giren kişiler, bu kısır döngüden uzun süre çıkamayabilir. Bu durumda ya gideri kısmak ya da geliri çeşitlendirmek gerekmektedir. Günümüzde özellikle düşük gelirli kişiler için giderleri kısmak, zor bir seçenektir. Orta vadede geliri çeşitlendirme seçeneği ise bireylerin bütçe dengesi oluşturmasında iyi bir çözümdür. Üstelik geliri çeşitlendirmek, dünyada da hızla yayılan bir durumdur. Zira günümüzde tek meslek ile bir insan ömrünün geçmesi hayli zordur. Kurumsal şirketlerin birçoğu 40’lı yaşlardan sonra verimi düştüğü gerekçesiyle çalışanların işine son vermektedir. Bu durumda ömrümüzün ikinci baharı için yeni alternatifler aramak ve geliri farklı kalemlerden sağlamak, iyi bir çözüm olabilir. Bu çözüm, aynı zamanda tazelenmemizi de sağlayabilir.

Finansal Okuryazarlık Aileden Başlar

Finansal okuryazarlık, sanıldığı gibi sadece okulda öğrenilebilecek bir süreç değildir. Çünkü bu noktada ilk farkındalık süreci, ailede başlar. Anne/babanın çocuğa karşı finansal davranışları, bireylerin gelecekte para ile ilişkisini belirlemektedir. Örneğin, her istediği alınan bir çocuk, büyüdüğünde tasarruf yapma konusunda zorlanabilir. Yapılan bilimsel çalışmalar da çocuklar üzerinde, annenin davranışlarının babaya göre daha etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Finansal okuryazar bir çocuğu, ancak finansal okuryazar bir anne yetiştirebilir.

Tasarruf Ne Zaman Ayrılır?

Ünlü yatırımcı Warren Buffet’in tasarruf ilkesine göre; tasarruf harcamalardan önce ayrılır. Ülkemizde yapılan araştırmalar, bireylerin yarısından fazlasının önce harcamalarını yaptığını sonra kalırsa tasarruf ayırdığını göstermektedir. Günümüz yaşam şartlarında da kalırsa tasarruf ederim mantığı ile birikim yapmak, neredeyse imkânsızdır. Çünkü ay sonuna kadar mutlaka bir harcama çıkacaktır. Bütçemiz, özellikle bayramlarda ve özel günlerde dengesini şaşabilir. Bu nedenle sözünü ettiğim aylar için diğer aylara göre daha esnek bir bütçe oluşturulması gerekmektedir. İşsiz kalma durumuna karşı da hazırlıklı olunması gerekir. İnsanlar hangi gelir ve eğitim seviyesinde olursa olsun, hayatlarının bir döneminde işsiz kalabilirler. Bu bazen işyerinin kararıdır, bazen de çalışanın. İşsizlik durumuna karşı en az 6 ay bütçenizde sıkıntı yaşamadan yaşamınızı sürdürebileceğiniz bir birikim, geleceğe dair finansal korkularınızı azaltabilir.

Tasarruf Etmek İçin Hayatımızda Neleri Gözden Geçirmeliyiz?

İster sabit yani düzenli gelirli, isterse düzensiz gelirli bireyler olalım tüketim konusunda dikkat etmemiz gereken bazı konular var. Öncelikle gelirimize uygun bir yaşam tarzı belirlemek ile başlayabiliriz. Çevrenizde yaşam standardı sizden yüksek olan kişiler mutlaka olacaktır. Ancak bu kişilerin çok mutlu olduğunu da söyleyemeyiz. Araştırmalar göstermektedir ki alışılmış yüksek yaşam standardı, bir süre sonra kişiye normal geldiği için mutluluk vermemektedir. Aksine gelir kaybına uğradığında daha çok acı vermektedir. Bu nedenle eğer çok büyük bir servetin sahibi değilsek, bütçemizi kontrol altında tutmayı bilmek yarın için yapılabilecek önemli bir yatırımdır.

Tasarruf İle Harcama Arasındaki İlişki Nedir?

Tasarruf edememenin harcama ile önemli bir ilişkisi vardır. Ne kadar kazandığınız önemlidir. Ancak ne kadar harcadığınız ondan daha önemlidir. Çevrenizde, “Terfi aldım ama maaş yine yetmiyor.” diyen insanlar olabilir. Bireyler, terfi aldıkları ya da maaşları önemli oranda arttığı zaman giderlerini de birdenbire arttırır.

Örneğin oturduğu semti değiştiren, arabasının modelini değiştiren biri maaşı artsa da birikim yapamaz.

Alışverişlerimiz giderek duygusallaşmaktadır. Nitekim mutlu olduğumuzda da depresyon yaşadığımızda da alışveriş yapmak isteriz.Dolayısıyla aslında alışverişlerimizin bir kısmı isteklerimizden oluşmaktadır. Alışverişlerimizin istek mi ihtiyaç mı olduğunu ayırt edebilmek ise bütçemizin kontrolünde ve harcamalarımızda bize kolaylık sağlar.

Eğer kışlık bir montunuz yoksa alacağınız mont bir ihtiyaçtır. Bir ya da iki montunuz olmasına rağmen değişik renk ve modellerde başka montlar da almak istiyorsanız bu istektir. Alışverişe çıktınız ve bir kazağın 700 TL’den 200 TL’ye indiğini gördünüz. Çok iyi bir indirim olduğunu düşünerek ürünü aldınız. Eve geldiğinizde benzer renkte başka kazaklarınızın olduğunun farkına vardınız. İşte pazarlama hileleri bize gereksiz alışveriş yaptırmaktadır.

Nasıl Bilinçli Tüketici Olunur?

Serbest piyasa ortamında malların fiyatları, önemli farklar gösterebilir. Bu nedenle alışveriş yaparken iyi bir ön araştırma yapmak, bütçenizi koruyabilir. Alışverişe çıkmadan önce bir liste belirleyin. Listenin dışına çıkmamaya çalışın. Çok büyük marketlerde yapılan alışverişlerde hesapta olmayan alışverişler sözkonusu. Daha küçük marketlere gitmeye çalışın. Özellikle gıda alışverişine aç gittiğinizde sepetinizi çok daha fazla doldurduğunuzu göreceksiniz. Alışverişe tok gitmeye çalışın. Sırf indirimde diye çok tüketmediğiniz bir üründen çok sayıda satın almayın. İyi bir indirim oranı varsa dayanıklı ürünlerde abartmamak şartıyla stok yapabilirsiniz. Giyim alışverişinde yeni sezondan alışveriş yapmamaya çalışın. Zira bir iki ay sonra yüzde 50 indirime girdiğini gördüğünüzde pişman olmak da var. Faturalarınız için hizmet bedeli ödemeyin. Banka kartı ya da kredi kartı kullanıyorsanız internetten borçlu olduğunuz kurumun online işlemleri ile ücretsiz ödeme yapabilirsiniz. Örneğin İstanbul’da su faturası için İSKİ’nin web sitesinden kayıt olup her ay ücretsiz olarak faturanızı ödeyebilirsiniz. Eğer kredi kartı kullanmıyorsanız, banka hesabınızdan faturanıza otomatik ödeme talimatı verebilirsiniz. Bu işlem de ücretsizdir. Ülkemizde elektrik ve doğalgaz fiyatları sürekli artmaktadır. Bu nedenle artık ev ekonomisinde enerji tasarrufu, önemli bir yer tutmaktadır. Gereksiz enerji harcamasından kaçınınız.

Herhangi bir ürününüz bozulduğunda hemen yenisini almak yerine tamir ettirmeyi deneyin. Aldığınız ürünlerin faturalarını saklayın. Garanti belgesi yerine geçen bu belge ile garanti süresi içinde daha uygun ücretlerle tamir ettirebilirsiniz.

Kredi kartınız, bankanın size verdiği hediye limit değildir. Nasıl olsa limitim var diyerek bütçenizin yetmediği alışverişi yapmayın. Kredi kartlarının faizinin tam bir canavar olduğunu unutmayın. Ödeyemediğiniz durumda hızla artan bir borç batağına düşmeyin. Evde gereksiz abonelikleriniz varsa taahhüt süresi sonunda iptal ettirmeniz, bütçenizi rahatlatır. Örneğin sadece hafta sonları bir ya da iki film seyrettiğiniz bir TV aboneliğiniz bütçenize bir yüktür. Burada size sağladığı fayda önemlidir. Film izlemeyi çok seviyor ve sürekli izliyorsanız bu TV aboneliği sizin için fayda sağlıyor demektir. Telefonunuzun internet paketinin ne kadarını kullanıyorsunuz? Özellikle masa başı çalışanlar mesai süresi boyunca işyerinin internetini kullanır. Evde ise ev internetini. Buna rağmen yüksek limitli bir cep telefonu internet kotanız varsa bunu gözden geçirme zamanınız gelmiş demektir. Özellikle ani bir duygu değişikliğinde karar verilen; spor salonu, yoga ve kurs üyeliği gibi durumlarda birkaç haftadan sonra devam etme oranı düşer. Kendinizi tanıyın, duygularınız sizi kontrol ederken herhangi bir üyelik yaptırmayın. Normal duygu hâlinize geçtiğinizde hâlâ kararlıysanız, üyelik satın almanız daha doğru olacaktır.

Gösteriş için aldığınız hediyeler varsa gözden geçirin. Unutmayın bu hediyelerin yaptığı etki beş dakika iken, bütçenize etkisi aylarca sürebilir. Teknolojik gelişmeleri takip etmek, artık neredeyse mümkün görünmemekte. Taksitle de olsa akıllı telefonunuzu sürekli değiştirmek ve bilgisayarınızı yenilemek bile bütçenizde uzun süre kapatılamaz delikler açabilir.

 

İstanbul Medipol Üniversitesi Doç. Dr. Aysel Gündoğdu

Daha Fazla

Katılım Haberleri

Albaraka Türk’ten Doğal Gaz Açıklaması 

Albaraka Türk Katılım Bankası Genel Müdürü Melikşah Utku, Karadeniz'de keşfedilen doğal gaza ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Utku, "Yenileme dönemi gelen doğal gaz anlaşmalarında sahip olduğumuz...

Albaraka’dan “Güvenli Ödeme Sistemi”

Albaraka Türk Katılım Bankası, Türkiye Noterler Birliği ile iş birliği yaparak, ikinci el motorlu kara taşıtı alım-satımında, taşıtın mülkiyeti ile satış tutarının güvenli ve...

Dergiden Son Yazılar

IBOR Geçişi Nasıl Zorluklar Getirebilir?

IBOR’un, (Bankalararası Teklif Edilen Faiz Oranı) 2021 yılı sonunda devre dışı bırakılması planlanıyor.Yeni tip koronavirüs (COVID-19) salgınının küresel etkilerine rağmen LIBOR’u (Londra Bankalararası Para...

Türkiye’de İşletmecilik Öğretimi

Ülkemizdeki işletmecilik öğretim mimarisinin, kısa sürede çıkış yolu olmayacağı bilinciyle yeniden gözden geçirilmesi gerekmektedir.Türkiye’deki işletmecilik öğretimi, 50 yıllık süreyi geride bırakmıştır. İstanbul Üniversitesi İktisat...

Katılım Bankalarında Likidite Riski

Likidite riskinin belirlenmesi, bankaların piyasa risklerine karşı pozisyon almalarında büyük önem taşımaktadır.Dünyada finansal liberalizasyonun hızlandığı 1980’li yıllardan beri bankalar, birçok şirket için önemli bir...

Altın, “Güvenli Liman” mı?

Altın, birkaç yıl daha güvenli liman şeklinde yatırımcıların gözdesi olmaya devam edecek.Altın, ABD’nin para birimi dolara olan güvenin azaldığı dönemlerde parasal varlıkların korunması açısından...

İslami Finans ve Akıllı Sözleşmeler

Blockchain’in sağladığı akıllı sözleşme teknolojisi, birçok sektöre şeffaflık sağlaması nedeniyle İslami finans dünyasında da tercih edilmektedir.Blockchain teknolojisi, dünyada hızla yayılmaktadır. Sözkonusu teknolojinin fayda sağladığı...
Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezleri kullanıyoruz. Sitemizi kullanmaya devam etmeniz durumunda, çerez kullanımımıza onay veriyor sayılırsınız.
Onayla
Privacy Policy