12.7 C
İstanbul
Cumartesi, Kasım 28, 2020

Faizsiz Finans Sektörünü Geleceğe Hazırlıyoruz

İlginizi Çekebilir

Arif Ersoy’u Anlamak

Merhum Arif Ersoy Hocamız, insanlık yanarken su taşımayı hiç bırakmadı ve bitaraflardan olmadı. Kaybettiklerimizin kıymetini sonradan anlamak gibi, çıkasıca bir huyumuz var. Hatta maalesef, sadece...

Basra Körfezi’nde Bir İnci: Bahreyn

Petrolün yanı sıra inci üretimiyle de dikkat çeken Bahreyn, Basra Körfezi’nde yer alan bir ada ülkesi… Asya Kıtası, dünyadaki en büyük kara parçası olarak biliniyor....

Çalışan Motivasyonunu Artırma Yolları

Yazı: Cem Eker Pandemi sonrası yeni bir hayata başlarken şirketlerde çalışan motivasyonu nasıl yükseltilir? Yeni tip koronavirüs (COVID-19) salgını, 2020’nin ilk çeyreğinde iyiden iyiye kendini göstermeye...

Medeniyetlerin Buluşma Noktası Sri Lanka

Yazı: Gültuğ Erdöl Muhteşem doğası, dikkat çekici yapıları ve farklı kültürden insanları ile Sri Lanka… Dört tarafı denizlerle çevrili Sri Lanka, büyük ve bereketli nehirleri...

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) Uygulama III Daire Başkanı Ömer Çekin; BDDK’nın faaliyet yapısından Türkiye ekonomisi için katılım bankacılığı sektörünün önemine, ülkemizde yatırım yapmak isteyen finansal kuruluşlara uygulanan prosedürlerden bankacılık sektöründe dijitalleşmeye kadar pek çok konudaki sorularımızı yanıtladı. Çekin, Türkiye Katılım Bankaları Birliği (TKBB)’nin 2025 yılı için ortaya koyduğu yüzde 15 pazar payı hedefinin yalnızca katılım bankaları olarak değil, bankacılık sektörü içerisindeki faizsiz finansman büyüklüğü olarak okunması gerektiğini ifade etti.

 

BDDK geniş bir operasyonel yapıya sahip. Kurum bünyesindeki uygulama daire başkanlıkları da dolayısıyla oldukça geniş bir sahayı kapsıyor. Uygulama Daire Başkanlığı III’ün görev tanımı çerçevesinde neler söylersiniz?

Kurumumuzun geniş bir yelpazede faaliyetler yürüttüğü konusunda çok haklısınız. Aslında bunun temel sebebi, kurumumuza verilen görevlerin günümüzde artık çok geniş bir alanda etkin olmayı gerektirmesi. BDDK; finansal piyasalarda güven ve istikrarın sağlanması, kredi sisteminin etkin bir şekilde çalışması, malî sektörün gelişmesi ve tasarruf sahiplerinin hak ve menfaatlerinin korunması amacıyla kuruldu. Kurumumuzun teşkilat yapısı da günün koşullarına göre birkaç kez revize edildi. Uygulama dairelerinin bu yapıdaki temel görevi; denetim sonuçları, düzenleme gereksinimleri, banka talimatları ve karar organımız olan kurul faaliyetleri arasındaki iş akışını sağlamak. Uygulama daireleri olarak bu denli farklı alana dokunmanın ve birçok tarafla iletişim hâlinde olmanın bizleri mutlu ettiğini söyleyebilirim.

Uygulama III’e gelince sizlerin de malumu, bizim çok önemli bir görevimiz daha var. Bu Daire esas olarak ülkemizde katılım bankacılığı ve faizsiz finans sektörünün geliştirilmesi amacıyla kuruldu. Sektörün gelişmesi adına 10. Kalkınma Planı’nda kurumumuza yüklenen sorumluluklara yönelik geçtiğimiz dönemde başarılı çalışmalar yaptık. Sektörün geliştirilmesi gündemi, en üst seviyede tüm kamu kurumları nezdinde devam ediyor. Bu minvalde Cumhurbaşkanlığı 100 günlük eylem programları, Yeni Ekonomik Program ve hazırlık çalışmaları devam eden 11. Kalkınma Planı kapsamında gerekli çabayı göstermeye devam ediyoruz.

 

Katılım bankalarının 2018 yılı net dönem kârı, bir önceki yıla göre yüzde 33 artarak 2 milyar 97 milyon TL’ye ulaştı. Türkiye’deki güncel çalışmalarını da göz önünde bulundurduğumuzda katılım bankalarının bankacılık sektörü içindeki konumunu ve geleceğini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Yüzde 5 pazar payı, her ne kadar bizi tatmin etmese de katılım bankalarının bugün geldiği nokta, gelecek için oldukça umut verici. Zira 2002 yılında 150 şube ve 2 bin 500 personel ile faaliyet gösteren katılım bankaları, bugün bin 130 şube ve 15 bin 700 personeli olan alternatif bir finans sektörünü temsil ediyor. Yıllık ortalama aktif büyüme oranları yüzde 23 olan katılım bankalarının, aynı dönemde yüzde 18 büyüyen konvansiyonel bankaların üzerinde bir ivmeye ulaştığını gözlemliyoruz. Toplam aktif büyüklükleri 200 milyar TL’yi çoktan aştı. 2002 yılında yüzde 1,9 olan aktif payları, finans sektöründeki hızlı büyümeye rağmen yüzde 5,54’e yükseldi. Katılım bankalarımızın büyüme dönemindeki odak noktalarının KOBİ’ler olması bizleri ayrıca mutlu ediyor. Nitekim sektörün toplam kredileri içindeki payı yüzde 4,9 iken bu oran KOBİ kredilerinde yüzde 6,3 düzeyinde. Bununla birlikte katılım bankalarının ülke tasarruf oranlarına katkısı da önemli. Topladıkları fonlar, sektörün toplam mevduatı içinde yüzde 7,1 paya sahip. Tabii potansiyelin oldukça gerisinde. Türkiye Katılım Bankaları Birliği’nin ortaya koyduğu 2025 yılında yüzde 15 pazar payı hedefi, zor ancak ulaşılamaz değil. BDDK olarak kalkınma ve yatırım bankalarına son dönemde verdiğimiz faizsiz finansman kullandırma imkânının sağlayacağı katkıyı önemsiyoruz. Bu manada yüzde 15 hedefinin yalnızca katılım bankaları olarak değil, bankacılık sektörü içerisindeki faizsiz finansman büyüklüğü olarak okunması gerektiğini düşünüyoruz. Nitekim İstanbul, uluslararası bir finans merkezi olacaksa, faizsiz finans sektörünü yalnızca katılım bankalarından ibaret göremeyiz.

 

Türkiye, özellikle son yıllarda yabancı yatırımcıların odağında yer alıyor. Birçok alanda olduğu gibi bankacılık sektöründe de yurt dışı merkezli finansal kuruluşların arttığını gözlemliyoruz. Bu bağlamda katılım bankacılığı özelinde Türkiye’de yatırım yapmak isteyen finansal kuruluşları ne gibi prosedürler bekliyor?

Hepimizin malumu ülkece geçmişte yaşadığımız finansal krizlerin etkisi son olarak 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nda kendini gösterdi. Kanun koyucunun özellikle banka kuruluşu (lisanslama) ve kurucularına ilişkin şartları, daha ihtiyatlı bir bakış açısıyla düzenleme kapsamına aldığını görüyoruz. Kurumumuz bankaların kuruluş ve faaliyete geçme aşamaları için ayrı ayrı izin prosedürleri takip ediyor. Bu bağlamda dikkate aldığımız başlıkların bazılarını; kuruluş izni aşamasında genel olarak ortaklık yapısının kimlerden oluştuğu, sahip oldukları mali güç ve itibar ile kurulacak bankaya konulacak sermayenin yeterliliği ve kaynağı gibi hususlar oluşturuyor. Faaliyet izni aşamasında ise odaklandığımız temel konu, bankanın öngördüğü faaliyetleri gerçekleştirebilecek kapasiteye sahip olup olmadığı. Her iki aşamada da oldukça titiz bir inceleme süreci yürüttüğümüzü söyleyebilirim. Yabancı sermayenin ağırlığı açısından son dönemde katılım bankaları tarafında durum biraz değişti. 2015 yılında Ziraat Katılım, 2016 yılında Vakıf Katılım ve son olarak Şubat 2019’da EmlakBank’ın faaliyete geçmesiyle toplam altı bankanın üçü, kamu sermayeli oldu. Tabii yurt içinden veya yurt dışından banka kurmayı düşünen kişilerle zaman zaman görüşmelerimiz oluyor. Özellikle katılım bankacılığına ve faizsiz yatırım bankacılığına yönelik ilgiyi gözlemliyoruz. Küresel çapta hızla yaygınlaşan dijital dönüşüm, işlem kolaylığının öncelikte olduğu bankacılık sektörünü de etkiledi.

 

Günümüzde tüm finans kuruluşları internet bankacılığı ve kişisel mobil uygulamalarla müşterilerine pratik hizmetler sunuyor. Bu gibi online işlemlerin mevzuatı ve takibi hakkında bilgi verebilir misiniz?

Dijitalleşen dünyada yenilikçi teknolojilere odaklanmak artık finans sektörü için de vazgeçilmez. İnternet bankacılığı ve mobil bankacılık gibi uygulamaların getirdiği birçok faydayı bu minvalde sıralayabiliriz. Ancak otorite olarak biz, bu hizmetlerden kaynaklanacak risklerin etkin yönetimini daha çok önemsiyoruz. Bilgi sistemleri uyum konusunda uzman personelin görev aldığı özel bir dairemiz var. Kurumumuz bankaların bilgi sistemleri yönetiminde esas alacakları asgari usul ve esasları belirledi. Bu mevzuat, bilgi sistemlerinin yönetimine ilişkin genel hükümler ile elektronik bankacılık hizmetlerinin sunulmasında ve bunlara ilişkin risklerin yönetiminde gerekli bilgi sistemleri kontrollerini düzenliyor. Böylece internet bankacılığı, mobil bankacılık, açık bankacılık servisleri ve bulut bilişim gibi ciddi gelişmelerin yaşandığı alanlarda mevzuat gereksinimi şimdilik tamamlandı. Bağımsız denetim şirketleri, her yıl bankalarımızı online işlemler de dâhil olmak üzere bilgi sistemleri denetimine tabi tutuyor ve raporlarını kurumumuza gönderiyor. Bizler de gerekli gördüğümüz takdirde bahse konu raporlara yönelik yerinde inceleme yapmak ve Yönetim Kurulu onaylı aksiyon planları almak gibi işlemler gerçekleştiriyoruz.

 

Son yıllarda kamunun katılım bankacılığına desteği yadsınamaz. Bu çerçevede BDDK bünyesinde katılım bankacılığının gelişimine yönelik yapılan çalışmalardan bahseder misiniz?

 Kurumumuz bünyesinde faizsiz finansın ve katılım bankacılığının geliştirilmesine yönelik çalışmaların geçmişi 2013 yılına kadar uzanıyor. TKBB ile birlikte Kızılcahamam’da organize ettiğimiz “Katılım Bankacılığı ve Faizsiz Finans Çalıştayı”, bu süreçte adeta bir milat oldu. Çalıştayda belirlediğimiz aksiyonlar, 10. Kalkınma Planı’nda birer eyleme dönüştü. Bu dönemde kamu katılım bankalarının kurulması, katılım sigortacılığının ve faizsiz yatırım fonlarının oluşumu, kamu ve özel sektör sukuk ihraçlarının arttırılması gibi somut adımların yanı sıra sektörün sürdürülebilir gelişme göstermesi adına Merkezi Danışma Kurulu’nun kurulması, mevzuat değişiklikleri, birçok üniversitede akademik bölümler ve araştırma merkezlerinin açılması gibi yapısal adımlar atıldı. Son dönemde hayata geçirdiğimiz düzenlemeler, kendi prensiplerine sadık bir biçimde sektörü geleceğe hazırlıyor. Fon kullandırma tarafında uluslararası yöntemler ülkemiz mevzuatına kazandırıldı ve bu sayede ürün çeşitliliğinin arttırılmasının yolu da açılmış oldu. Fon toplama tarafında ise katılım bankalarına yatırım vekâletine dayalı fon toplama yetkisi verilerek konvansiyonel bankalarla rekabet gücü arttırıldı. Ayrıca 2018 yılı Mayıs ayında kurulan Merkezi Danışma Kurulu’ndan sonra bu kez, katılım bankaları nezdindeki danışma kurullarının yasal altyapısını oluşturma çalışmalarına başladık. Hâlihazırda görüş alma süreci tamamlanan tebliğ taslağımız, inşallah en yakın zamanda yürürlüğe girecek. Bu tebliğ taslağı sayesinde katılım bankalarının faizsiz finans prensiplerine uyum süreçleri, ilk defa yasal ve kurumsal bir yapıya kavuşmuş olacak.

 

BDDK Uygulama III Daire Başkanı/  Ömer Çekin

Daha Fazla

Katılım Haberleri

Albaraka Türk’ten Doğal Gaz Açıklaması 

Albaraka Türk Katılım Bankası Genel Müdürü Melikşah Utku, Karadeniz'de keşfedilen doğal gaza ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Utku, "Yenileme dönemi gelen doğal gaz anlaşmalarında sahip olduğumuz...

Albaraka’dan “Güvenli Ödeme Sistemi”

Albaraka Türk Katılım Bankası, Türkiye Noterler Birliği ile iş birliği yaparak, ikinci el motorlu kara taşıtı alım-satımında, taşıtın mülkiyeti ile satış tutarının güvenli ve...

Dergiden Son Yazılar

IBOR Geçişi Nasıl Zorluklar Getirebilir?

IBOR’un, (Bankalararası Teklif Edilen Faiz Oranı) 2021 yılı sonunda devre dışı bırakılması planlanıyor. Yeni tip koronavirüs (COVID-19) salgınının küresel etkilerine rağmen LIBOR’u (Londra Bankalararası Para...

Türkiye’de İşletmecilik Öğretimi

Ülkemizdeki işletmecilik öğretim mimarisinin, kısa sürede çıkış yolu olmayacağı bilinciyle yeniden gözden geçirilmesi gerekmektedir. Türkiye’deki işletmecilik öğretimi, 50 yıllık süreyi geride bırakmıştır. İstanbul Üniversitesi İktisat...

Katılım Bankalarında Likidite Riski

Likidite riskinin belirlenmesi, bankaların piyasa risklerine karşı pozisyon almalarında büyük önem taşımaktadır. Dünyada finansal liberalizasyonun hızlandığı 1980’li yıllardan beri bankalar, birçok şirket için önemli bir...

Altın, “Güvenli Liman” mı?

Altın, birkaç yıl daha güvenli liman şeklinde yatırımcıların gözdesi olmaya devam edecek. Altın, ABD’nin para birimi dolara olan güvenin azaldığı dönemlerde parasal varlıkların korunması açısından...

İslami Finans ve Akıllı Sözleşmeler

Blockchain’in sağladığı akıllı sözleşme teknolojisi, birçok sektöre şeffaflık sağlaması nedeniyle İslami finans dünyasında da tercih edilmektedir. Blockchain teknolojisi, dünyada hızla yayılmaktadır. Sözkonusu teknolojinin fayda sağladığı...
Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezleri kullanıyoruz. Sitemizi kullanmaya devam etmeniz durumunda, çerez kullanımımıza onay veriyor sayılırsınız.
Onayla
Privacy Policy